Từ vụ cháy Công ty Rạng Đông: Cách loại thải bớt thủy ngân ra khỏi cơ thể với các thực phẩm tự nhiên

Dinh dưỡng

Toàn Hà Nội đang ngập trong nguy cơ nhiễm độc thủy ngân. Dưới đây là cách loại thải bớt thủy ngân ra khỏi cơ thể với các thực phẩm tự nhiên.

Anh ĐT | 30/08/2019

Sau vụ hỏa hoạn lớn, thiêu rụi 2.000 m2 nhà xưởng của Công ty Rạng Đông, cả thành phố đang sống trong cơn lo ngại về nguy cơ nhiễm độc thủy ngân vì đây là một trong những thành phần chính, có trong các nguyên liệu để sản xuất ở nhà máy này. Cùng tìm hiểu rõ hơn về tác hại của nhiễm độc thủy ngân và cách loại bỏ thủy ngân ra khỏi cơ thể với các thực phẩm tự nhiên nhé!

Thủy ngân là gì?

bien phap thai doc khi nhiem doc thuy ngan
Thủy ngân là một kim loại nặng có ánh bạc, có độc tính cao

Thủy ngân là một kim loại nặng có ánh bạc, một nguyên tố kim loại được biết có dạng lỏng ở nhiệt độ thường.. Thủy ngân là chất độc tích lũy sinh học rất dễ dàng hấp thụ qua da, các cơ quan hô hấp và tiêu hóa. 

Chứng bệnh Minamata là một dạng ngộ độc thủy ngân. Thủy ngân tấn công hệ thần kinh trung ương và hệ nội tiết, đồng thời ảnh hưởng tới miệng, các cơ hàm mặt và răng. Sự phơi nhiễm kéo dài gây ra các tổn thương não và gây tử vong. Nó có thể gây ra các dị tật bẩm sinh ở thai nhi.

Thủy ngân được tìm thấy ở ba dạng trong tự nhiên: nguyên tố, hữu cơ và vô cơ.

Thủy ngân rò rỉ từ vụ cháy Công ty Rạng Đông nguy hiểm như thế nào?

Trên website của nhà máy Rạng Đông cũng viết “Nguyên lý của bóng đèn huỳnh quang cần phải có một lượng thủy ngân nhất định để phát sáng. Bóng đèn huỳnh quang T8 của Rạng Đông sử dụng viên thủy ngân amalgam”. Đây là loại thủy ngân thuộc nhóm đầu các độc tố gây nguy hiểm cho sức khỏe con người. 

Mặc dù khi đưa vào sản xuất, thủy ngân phải được sử dụng ở lượng cho phép không gây hại cho sức khỏe. Nhưng do vụ cháy đã thiêu rụi một lượng lớn bóng đèn và kho nguyên liệu, nên số lượng thủy ngân có nguy cơ thoát ra ngoài môi trường có thể là rất lớn. Cộng với thời tiết mưa ẩm diễn ra do bão, thủy ngân sẽ tồn tại lơ lửng trong bầu khí quyển mà không thể thoát đi đâu. Chúng ta có thể dễ dàng nhiễm độc từ nhiều nguồn như hít thở, ăn thức ăn nhiễm thủy ngân.

bien phap thai doc khi nhiem doc thuy ngan
Số lượng thủy ngân có nguy cơ thoát ra ngoài môi trường có thể là rất lớn

Đó chính là lý do UBND phường Hạ Đình khuyến cáo người dân không sử dụng thực phẩm rau, hoa quả, trái cây, gia cầm, cá, lợn được nuôi trong vòng bán kính 1km kể từ tâm đám cháy, trong thời gian 21 ngày; không sử dụng nước tại các bể chứa nước hở trong bán kính 1km kể từ tâm đám cháy; Sơ tán trẻ nhỏ, người già, ốm bệnh ra khỏi khu vực chịu ảnh hưởng của cháy, thời gian sơ tán từ 1-10 ngày để hạn chế tác hại của khói bụi.

Một khi tiếp xúc với cơ thể, thủy ngân được hấp thụ gần như hoàn toàn vào máu và phân phối tới mọi mô bao gồm bộ não. Nó cũng truyền qua nhau thai đến thai nhi và não thai nhi. Dấu hiệu đầu tiên của việc nhiễm độc thủy ngân là hiện tượng tê và đau nhói ở môi, ngón tay và ngón chân, gọi là chứng dị cảm (paresthesia).

Việc tiếp xúc với thủy ngân trong thời gian dài dẫn đến run rẩy, mất khả năng điều hòa vận động, thay đổi tính cách, mất trí nhớ, mất ngủ, mệt mỏi, đau đầu, giảm cân, căng thẳng tâm lý và viêm lợi. Các triệu chứng này xảy ra khi một người tiếp xúc với nồng độ thủy ngân trong không khí trên 50 microgram/m3.

Triệu chứng lâm sàng khi nhiễm độc thủy ngân

Tùy thuộc dạng thủy ngân, khoảng thời gian, cường độ tiếp xúc và một vài điều kiện cơ thể mà biểu hiện lâm sàng ngộ độc khác nhau. Hít phải thủy ngân nguyên tố và nuốt thủy ngân vô cơ có thể gây ngộ độc cấp, trong khi tiếp xúc với dạng hữu cơ từ đường tiêu hóa thường gây ngộ độc mạnh.

bien phap thai doc khi nhiem doc thuy ngan
Nhiễm độc thủy ngân có thể gây phỏng niêm mạc miệng
  • Hít phải thủy ngân gây bệnh phổi nặng cấp tính. Triệu chứng đầu tiên là sốt do khói kim loại gồm: sốt, ớn lạnh, thở khó, đau đầu. Những triệu chứng khác gồm: viêm miệng, lơ mơ, co giật, nôn ói và viêm ruột. Những triệu chứng này thường dịu đi trong vòng 1 tuần. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, diễn tiến nặng hơn phù phổi cấp, suy hô hấp và tử vong.
  • Nuốt phải thủy ngân vô cơ gây phỏng niêm mạc miệng, đau bụng, buồn nôn, nôn ra máu. Diễn tiến sau đó vài ngày hoại tử ống thận cấp, gây suy thận, rối loạn nước và điện giải có thể gây tử vong.
  • Ăn thức ăn chứa thủy ngân hữu cơ sẽ xuất hiện triệu chứng sau nhiều ngày đến nhiều tuần.
  • Biểu hiện thần kinh là dị cảm, thất điều, suy nhược thần kinh, giảm thính giác, loạn vận ngôn, thu hẹp thị trường, rối loạn tâm thần, run cơ, rối loạn cử động và có thể tử vong. Đặc biệt, rất độc đối với thai nhi có mẹ thường xuyên ăn cá biển chứa nhiều thủy ngân gây sẩy thai, khuyết tật thần kinh, chậm phát triển tâm thần, bại não, biến dạng chi.

Cách loại thải bớt thủy ngân ra khỏi cơ thể

  • Loại bỏ/tránh xa nguồn thủy ngân: Chúng ta cần biết rõ nguyên nhân khiến cơ thể nhiễm độc thủy ngân, loại bỏ hoặc tránh xa chúng để cơ thể không bị nhiễm thêm bất kì nguồn thủy ngân nào. Trong trường hợp vụ cháy công ty Rạng Đông, người dân quanh bán kính 1km nên sơ tán, không ăn uống thực phẩm trong khu vực này.
  • Uống nhiều nước: Nước sẽ giúp thải độc ở gan, vì thế uống nhiều nước sẽ giúp cơ thể đào thải thủy ngân hiệu quả hơn.
  • Tập thể dục cường độ cao: Tập thể dục thường xuyên làm bạn đổ mồ hôi và loại bỏ độc tố hiệu quả.
  • Hấp thụ các thực phẩm/dược phẩm có chức năng thải độc kim loại nặng (xem phần tiếp theo để rõ hơn).

Cách loại bỏ thủy ngân ra khỏi cơ thể với các thực phẩm tự nhiên

Để loại bỏ thủy ngân ra khỏi cơ thể, chúng ta cần làm rất nhiều cách. Tuy nhiên, bằng việc hấp thụ những loại thực phẩm tự nhiên, vitamin,... là một trong những cách được ưu tiên. 

1 - Dược liệu tự nhiên

Dược liệu hiệu quả trong điều trị ngộ độc kim loại nặng. Vì kim loại độc hại có xu hướng liên kết cao với lưu huỳnh chứa peptide, nên một chế độ ăn nhiều thực phẩm có chứa lưu huỳnh như allium (Một họ thực vật bao gồm tỏi và hành tây) và đồng thau (như bông cải xanh) được sử dụng để cải thiện các triệu chứng ngộ độc và hỗ trợ loại bỏ kim loại nặng ra khỏi cơ thể.

Các loại thảo mộc chính có thể bao gồm Allium sativum (tỏi), Silybum marianum (cây kế sữa), Coriandrum sativum (rau mùi), Ginkgo biloba (bạch quả), Curcuma longa (củ nghệ), Phytochelatins, Triphala, Herbal Fibers (Chất xơ) và Chlorophyta (tảo xanh).

Allium sativum - Họ tỏi

Tỏi là một loại thảo dược có chứa allin. Các loại rau, như tỏi, hành tây, tỏi tây và hẹ (loại cây họ alliums) có chứa các hợp chất organosulfur - đây chính là hợp chất góp phần giải phóng kim loại nặng ra khỏi cơ thể.

Tỏi rất giàu vitamin C, vitamin B6 và mangan. Các hợp chất organosulfur đặc biệt và allicin, là hoạt chất sinh học tạo nên khả năng bảo vệ của tỏi.Tỏi với liều lượng cao hơn có thể giảm tích lũy thủy ngân trong não ở động vật trong vòng 12 tuần.

bien phap thai doc khi nhiem doc thuy ngan

Milk Thistle - Cây kế sữa

Gan là cỗ máy giải độc của cơ thể. Cây kế sữa tăng cường sức khỏe của các tế bào gan, ngăn chặn sự hấp thụ kim loại nặng độc hại. Silymarin là hoạt chất chính trong  cây kế sữa, còn được gọi là Silybum marianum. Theo một nghiên cứu năm 2006 Tạp chí nghiên cứu y khoa được công bố tại Ấn Độ, silymarin dường như là một phương thức điều trị đầy hứa hẹn khi nhiễm kim loại nặng. Nghiên cứu ghi chú thêm rằng silymarin thúc đẩy việc sản xuất glutathione và ngăn ngừa sự suy giảm của chất này.

Bạn có thể hấp thụ dưới dạng trà, uống khoảng 6 tách trà cây kế sữa một ngày để thải độc. Ngoài ra, bạn có thể uống bổ sung tinh chất cây kế sữa từ các thực phẩm bổ sung. 

bien phap thai doc khi nhiem doc thuy ngan
Bạn có thể hấp thụ cây kế sữa dưới dạng trà, viên nén,...

Lưu ý: Trước khi tiêu thụ Milk Thistle dưới mọi hình thức, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để bổ sung và uống trà theo liều lượng thích hợp cho tình trạng sức khỏe của bạn để ngăn ngừa các tác dụng phụ có thể xảy ra.

Cilantro - Ngò

Cilantro (Coriandrum sativum) là một loại cây có nguồn gốc từ khu vực Địa Trung Hải của châu Âu. Rau mùi đã được được sử dụng cách đây ít nhất 5000 năm. Ngò, cũng được gọi là rau mùi, đã được tìm thấy ở Ai Cập cổ đại.

Một số nghiên cứu đã được thực hiện để điều tra khả năng khử độc kim loại nặng của rau mùi. Kết quả của hai nghiên cứu được công bố cho thấy loại cây này có thể hỗ trợ thải độc do nhiễm độc thủy ngân ở một số bệnh nhân. Tuy nhiên, những nghiên cứu này cũng cho thấy rau mùi có khả năng liên kết với kim loại nặng yếu hơn so với allicin của tỏi và silybin của cây kế sữa.

bien phap thai doc khi nhiem doc thuy ngan

Ginkgo biloba - Cây bạch quả

Cây bạch quả, là một loại cây có nguồn gốc từ Trung Quốc và có nhiều cách sử dụng khác nhau trong truyền thống ngành dược phẩm. Ginkgo biloba là một trong những phương thuốc thảo dược hữu ích như một điều trị bổ sung cho bệnh nhân nhiễm độc kim loại nặng.

bien phap thai doc khi nhiem doc thuy ngan

Curcuma longa - Nghệ

Củ nghệ là rễ của cây Curcuma longa. Curcumin là một chất tự nhiên hợp chất hóa học được tìm thấy trong củ nghệ. Curcumin là một tác nhân hóa học màu vàng sáng được sản xuất bởi một số cây. Nó là một thành viên của họ gừng, Zingiberaceae. Theo tài liệu, chất curcumin làm giảm độc tính gan gây ra bởi các chất độc môi trường như asen, cadmium, crom, chì và thủy ngân. 

bien phap thai doc khi nhiem doc thuy ngan

Triphala - Tam tạng

Triphala là loại thuốc pha chế thảo dược bao gồm ba cây thuốc có nguồn gốc từ Ấn Độ đã được sử dụng như một phương thuốc chữa bệnh trong hơn 1.000 năm. Đây là công thức thảo dược sử dụng chính trong y học Ayurvedic truyền thống, một trong những hệ thống y tế lâu đời nhất thế giới có nguồn gốc từ Ấn Độ hơn 3.000 năm trước. Triphala giúp kích thích nhu động ruột, trẻ hóa niêm mạc đường tiêu hóa, tạo môi trường thuận lợi cho các vi khuẩn có lợi phát triển. Từ đó cải thiện hệ thống miễn dịch, loại bỏ độc tố tích tụ trong ruột và cơ thể.

Ngoài ra, Triphala còn giúp thải độc gan, cải thiện chức năng túi mật, tăng cường sức khỏe cho thận. Với hàm lượng chất chống oxy hóa cao giúp hỗ trợ cải thiện lưu thông máu và thúc đẩy sự phát triển của các tế bào khỏe mạnh.

Thành phần chính của Triphalia gồm 3 loại quả sấy khô và được nghiền thành bột: Amalaki (Phyllanthus emblica), Haritaki (Terminalia chebula), Bibhitaki (Terminalia Billerica). 

bien phap thai doc khi nhiem doc thuy ngan

Mặc dù Triphala tương an toàn và mang lại nhiều lợi ích sức khỏe tiềm năng, nhưng đôi khi lại có thể gây ra tác dụng phụ ở một số người:

  • Thành phần quả Amla trong Triphala có thể làm tăng nguy cơ chảy máu và bầm tím.
  • Gây tương tác hoặc làm giảm hiệu quả của một số loại thuốc như thuốc chống đông warfarin.
  • Do tác dụng nhuận tràng tự nhiên, Triphala có thể gây ra tiêu chảy và khó chịu ở bụng, đặc biệt là ở liều cao.
  • Triphala được khuyến cáo không nên sử dụng cho phụ nữ mang thai hoặc cho con bú và trẻ em. Hiện nay vẫn chưa có nghiên cứu khoa học nào về sự an toàn khi sử dụng bột thảo dược Triphala cho nhóm người này.

Cách dùng: Bạn nên dùng bột thảo dược Triphala giữa các bữa ăn khi bụng đói để hấp thu tối đa. Thông thường, liều khuyến cáo sử dụng nằm trong khoảng từ 0,5g – 1g mỗi ngày, hàm lượng lớn hơn có thể được sử dụng để điều trị táo bón. Cách tốt nhất là bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ để được tư vấn sử dụng đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Chất xơ

Chất xơ đóng vai trò quan trọng trong việc giải độc kim loại nặng. Kết quả nghiên cứu cho thấy chất xơ là  giảm tiếp xúc với độc tố do tăng nhu động đường tiêu hóa. Pectin là chất có nhiều nhất trong đó. Nó là một dạng của chất xơ hòa tan được tìm thấy trong nhiều loại trái cây. Tiêu thụ trái cây giàu pectin (ví dụ như táo) trong chế độ ăn uống góp phần cải thiện tiêu hóa.

Ngoài ra, sau khi pectin đi thẳng qua dạ dày và ruột và đến đại tràng, nó trở thành hợp chất tích điện âm, thu hút các ion dương của kim loại nặng. Pectin nhờ đó sẽ đào thảo các kim loại nặng ra khỏi cơ thể. 

bien phap thai doc khi nhiem doc thuy ngan

Chlorophyta - Tảo xanh

Tảo xanh và một số thực vật thủy sinh khác có khả năng hấp thụ thủy ngân trong môi trường. Clorella trong chế độ ăn uống làm tăng sự thanh thải thủy ngân từ đường tiêu hóa, cơ, dây chằng, mô liên kết và xương. Chlorella là một loại tảo màu xanh lá cây do hàm lượng chất diệp lục cao của nó hoạt động như một chất thải tự nhiên của kim loại nặng, đặc biệt là chì và thủy ngân. Clorella và rau mùi làm nguyên liệu thực phẩm có thể giải độc một số chất độc thần kinh chẳng hạn như kim loại nặng (ví dụ: thủy ngân) và độc hại hóa chất (như: phthalates, chất hóa dẻo và thuốc trừ sâu). 

bien phap thai doc khi nhiem doc thuy ngan

2 - Vitamins

Các vitamins sẽ giúp tăng khả năng miễn dịch, giúp cơ thể có khả năng thải độc tốt hơn. Trong đó, Vitamin C là loại vitamin quan trọng hàng đầu, có thể làm giảm thiệt hại gây ra bởi độc tính kim loại nặng, giúp chống oxy hóa. Các loại thực phẩm giàu vitamin C gồm các loại trái cây họ cam quýt như cam và bưởi, rau xanh như rau bina và cải xoăn, tất cả các loại quả mọng, bông cải xanh, kiwi, đu đủ, ổi và ớt chuông.

bien phap thai doc khi nhiem doc thuy ngan

Ngoài ra có thể bổ sung các vitamin từ các viên uống bổ sung để tăng hàm lượng nạp vào cơ thể. Tuy nhiên, bạn vẫn nên hỏi ý kiến bác sĩ để biết liều lượng cụ thể.

3 - Thực phẩm hàng ngày

Thực phẩm lên men

Vai trò của vi khuẩn đường ruột, hoặc probiotic trong việc loại bỏ kim loại nặng khỏi cơ thể hiện chưa được biết đến rộng rãi. Thực phẩm lên men rất giàu probiotics. Probiotics như vi khuẩn axit lactic (lactobacillus) được tìm thấy trong ruột và trong thực phẩm lên men có khả năng gắn kết với kim loại nặng và tống chúng ra khỏi cơ thể, theo một nghiên cứu được công bố năm 2012 về ứng dụng Vi sinh và môi trường.

bien phap thai doc khi nhiem doc thuy ngan

Trong số 255 vi khuẩn axit lactic được phân lập cho mục đích thử nghiệm, 26 loàị cho thấy đặc tính loại thải cadmium và chì khỏi cơ thể vượt trội, theo một nghiên cứu năm 2012 được công bố trên tạp chí Journal of Applied Microbiology. Thực phẩm lên men có chứa lợi khuẩn gồm sữa chua probiotic, sữa, phô mai, nước uống kefir, đậu hũ lên men và tempeh cũng như dưa chuột, củ cải, củ cải và tỏi muối

Ăn thường xuyên thực phẩm lên men trong chế độ ăn uống của bạn giúp thúc đẩy sự tăng trưởng của lợi khuẩn để loại bỏ kim loại nặng khỏi cơ thể.

Thực phẩm chứa Polyphenols

Polyphenol là những vi chất dinh dưỡng rất dồi dào trong chế độ ăn hằng ngày. Chúng có vai trò nổi tiếng trong cuộc chiến chống ung thư và bệnh tim mạch.

bien phap thai doc khi nhiem doc thuy ngan

Các nguồn giàu chất polyphenol bao gồm đinh hương, cây hồi, bạc hà khô, oregano khô, hạt lanh, bột ca cao, sôcôla đen, trà xanh, quả cây cơm cháy, chokeberries, quả việt quất, dâu tây, nho đen và mận. Một thực tế ít được biết về chế độ ăn giàu polyphenol là chúng giúp tăng cường sản xuất metallothionein, một enzyme chống oxy hóa quan trọng. enzyme này có nhiệm vụ chuyển hóa và giải độc kim loại nặng. Đồ uống nhiều polyphenol là nước ép nho đỏ, trà xanh và rượu vang đỏ gia tăng sản xuất metallothionein trong cơ thể con người, theo một nghiên cứu năm 2010 được công bố trên Tạp chí Khoa học thực phẩm.

Thực phẩm cần tránh khi muốn đào thải kim loại nặng

  • Cá: Cá, đặc biệt là cá từ nơi không kiểm soát được chất lượng, có thể chứa kim loại nặng như dioxin và PCB có độc tính cao. Bạn nên tránh ăn cá kiếm, cá mập, cá thu và cá ngừ mắt to. Bạn vẫn nên ăn cá nhiều lần mỗi tuần, chỉ cần lựa chọn loại cá chứa ít thủy ngân và mua tại địa chỉ uy tín.
  • Các chất gây dị ứng thực phẩm: Nếu cơ thể bạn chống lại các chất gây dị ứng và đối phó với mức độ viêm cao, cơ thể sẽ không thể giải độc do ngộ độc kim loại nặng.
  • Thực phẩm có chất phụ gia: Phụ gia có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng ngộ độc và giảm khả năng giải độc của cơ thể.
  • Rượu: Uống quá nhiều rượu không chỉ gây hại cho sức khỏe mà còn có thể gây cản trở cho quá trình đào thải kim loại nặng.
bien phap thai doc khi nhiem doc thuy ngan

Những vụ cháy các nhà máy công nghiệp nặng như vụ cháy công ty Rạng Đông lần này chắc chắn sẽ là mối nguy hiểm cho sức khỏe cộng đồng. Nhiễm độc thủy ngân hay kim loại nặng không chỉ khiến sức khỏe suy giảm mà còn có thể dẫn đến tử vong. Vì thế, chúng ta hãy bắt đầu từ việc loại bỏ nguồn phát tán, tránh xa chúng sau đó dùng các cách như uống nhiều nước, tập thể dục, ăn uống các thực phẩm có chức năng thải độc kim loại nặng,... Từ đó, chúng ta có thể phần nào thải bớt những kim loại độc hại ra khỏi cơ thể.

Tham khảo:

  • Bộ Y tế (10/2017), Nhiễm độc thủy ngân nguy hiểm thế nào?, moh.gov.vn
  • https://www.top10homeremedies.com/how-to/how-to-remove-heavy-metals-from-your-body.html
  • http://www.dentalwellness4u.com/ebooks/Mercury-Detoxification.pdf
  • Gree tree, CÁC PHƯƠNG PHÁP LOẠI THẢI BỚT KIM LOẠI NẶNG RA KHỎI CƠ THỂ, Dịch bởi Amy Ng,